“Chỉ bằng trái tim ta mới nhìn đúng được vạn vật. Những thứ cốt lõi đều không thể nhìn thấy bằng mắt thường. Khi xuất thân của bạn càng bình thường, bạn lại càng có xu hướng muốn dùng trí tưởng tượng của mình để khám phá những thế giới nơi mọi thứ dường như đều có thể xảy ra!” Trích Dốc hết trái tim của Howard Schultz.

Starbucks là một thương hiệu truyền cảm hứng với những câu chuyện về triết lý “dốc hết trái tim” đầy mê hoặc. Tôi còn nhớ quán Starbucks ngay cạnh ga Koiwa, một cửa hàng không quá lớn như những quán Starbucks khác ở Nhật, nhưng mỗi lần dành ra được một vài phút rảnh rỗi sau buổi chiều đi học về, tôi đều ghé vào đây và gọi một ly Capuchino nóng đựng trong một chiếc cốc giấy. Một thương hiệu cafe toàn cầu bắt đầu từ một cửa hàng nhỏ tại Seattle, một thành phố thơ mộng nằm ở phía Bắc nước Mỹ. Starbucks không chỉ là một quán cafe, mà còn là “nơi chốn thứ ba” của người Mỹ, sau nhà và nơi làm việc. Tôi mê mẩn triết lý và những câu chuyện về trải nghiệm khách hàng xuất sắc của Starbucks được kể trong cuốn “Dốc hết trái tim” của Howard Schultz.

Và trong một buổi chiều mưa đứng chờ tàu ở ga Shibuya, tôi vui sướng khi tìm được cuốn sách viết bằng tiếng Nhật kể về Starbucks Nhật Bản của một cựu CEO Starbucks người Nhật, cuốn sách Mission. Tôi mê mẩn đọc mà quên cả lên tàu. Suốt khoảng thời gian sau đó, tôi đã tìm hiểu rất nhiều về Starbucks và những câu chuyện về trải nghiệm khách hàng truyền cảm hứng khác. Không nhất thiết phải là từ những thương hiệu nổi tiếng thế giới, đôi khi chỉ là vài sạp quán nhỏ đông khách chuyên bán Onigiri nướng của một bà cụ người Nhật có nụ cười nhân hậu. Trong những ngày tháng đó, ý tưởng tạo dựng một thương hiệu cho riêng mình đã thôi thúc tôi đến nhiều đêm mất ngủ. Một thương hiệu có thể mang lại những trải nghiệm cảm xúc xuất sắc bằng trái tim chân thành và tư duy dịch vụ của một người Việt Nam ở Nhật. Ôi, tâm trí tôi như bị mê hoặc. Tôi không thể chờ đợi thêm nữa mà chỉ muốn bắt tay vào làm ngay, dù là với bất cứ ý tưởng gì, bây giờ nghĩ lại, tôi vẫn thấy thật buồn cười. Có những ý tưởng điên rồ đến mức hay là mình bán những chiếc lọ thuỷ tinh nhỏ được cột chiếc nơ nhiều màu xinh xắn và bên trong có chứa không khí Việt Nam cho những người Việt nhớ nhà ở Nhật. Hay là ý tưởng về dịch vụ thăm nhà hộ cho người Việt ở Nhật, bằng cách thuê nhân sự đến nhà của khách hàng ở Việt Nam để thăm gia đình và quay lại những hình ảnh thân thuộc, để khách hàng ở Nhật thấy bố mẹ mình vẫn khoẻ mạnh và vui vẻ, để thấy những bữa cơm gia đình vẫn tràn ngập tiếng cười và nỗi nhớ mong con qua những lời nhắn gửi. Hay là ý tưởng bán camera cho người Việt ở Nhật để gắn ở nhà, để bất cứ lúc nào họ cũng có thể nhìn thấy bố mẹ mình và khung cảnh của căn nhà nhỏ đầy nhung nhớ…

Trong một khoảnh khắc nào đó ở Nhật hoặc sau khi về nước, khi những cảm xúc bay bổng chiếm lấy tâm trí hoặc thậm chí là lúc bạn đang mất định hướng khi chưa tìm được công việc, tôi tin là một vài lần bạn cũng sẽ bị thôi miên bởi những mộng mơ về câu chuyện khởi nghiệp giống như vậy. Khởi nghiệp thật sự là một việc lựa chọn thì dễ nhưng để thành công thì không hề dễ dàng. Việc khởi nghiệp đòi hỏi cả sự lãng mạn, bay bổng của sự đam mê và những ý tưởng đột phá, nhưng cũng đòi hỏi cả những sự tính toán và phân tích kỹ lưỡng và thực tế. Tôi thấy rất nhiều bạn ở Nhật nhìn thấy các mô hình kinh doanh hay và cũng muốn làm theo nhưng nếu không phân tích kỹ càng những yếu tố cốt lõi ẩn dưới các mô hình kinh doanh đó thì rất nguy hiểm. Ví như khi thấy người khác mở quán ăn Việt Nam, mình cũng về mở. Thấy người khác mở công ty này công ty nọ, mình cũng về bắt chước và làm theo. Trong tiếng Nhật có một từ rất hay khi nói về kinh doanh đó là: Thương phẩm.

Có rất nhiều yếu tố mang tính chiến lược quyết định một mô hình kinh doanh thành công hay thất bại, một trong số đó tôi muốn nhắc đến là: Giải pháp giá trị. Giải pháp giá trị hiểu đơn giản là một tuyên bố rõ ràng và hấp dẫn về lý do tại sao khách hàng nên chọn sản phẩm hoặc dịch vụ của bạn thay vì các lựa chọn khác. Nó mô tả giá trị độc đáo mà bạn mang lại cho khách hàng, giúp giải quyết vấn đề của họ hoặc đáp ứng một nhu cầu cụ thể theo cách tốt nhất. Một giải pháp giá trị tốt được xây dựng khi bạn có sự thấu cảm sâu sắc với vấn đề và nhu cầu của khách hàng và họ sẵn sàng chi trả để bạn giúp họ, bạn có năng lực lõi để tạo ra một sản phẩm, dịch vụ độc đáo giải quyết được vấn đề và đáp ứng được nhu cầu đó, và sản phẩm, dịch vụ đó phải có sự khác biệt hoặc giá trị vượt trội so với đối thủ. Đó là lý do tại sao tôi lại thấy từ “Thương phẩm” rất hay so với từ “Sản phẩm”, bởi vì thương phẩm là một sản phẩm có thị trường, có khách hàng, có thể bán được, được xây dựng dựa trên một giải pháp giá trị rõ ràng. Còn “Sản phẩm” nếu không được hoạch định sẽ chỉ là một sản phẩm, có thể bán được hoặc không bán được. Nếu chúng ta có một sản phẩm mà nhu cầu thấp, hoặc bạn không có lợi thế vượt trội hoặc mức độ cạnh tranh quá cao và không có gì khác biệt so với đối thủ, việc marketing và bán hàng cho sản phẩm đó thực sự rất khó khăn và tốn nhiều nguồn lực. Vậy nên trước khi vội vàng chạy theo một mô hình kinh doanh nào đó mà mình thấy hay ho, hãy thử bình tĩnh phân tích xem liệu thị trường có nhu cầu thực sự cao và sẵn sàng chi trả cho nhu cầu đó không? Liệu mình có một năng lực và lợi thế cạnh tranh nào đặc biệt để tạo ra những giá trị vượt trội không? Liệu mức độ cạnh tranh có quá lớn và mình có gì khác biệt so với đối thủ không?

Việc kinh doanh và marketing không chỉ dừng lại ở việc truyền thông, quảng cáo, bán hàng mà còn cả từ việc phân tích thị trường, khách hàng, chính mình, đối thủ để lựa chọn nên hay không nên, làm hay không làm, mô hình này hay mô hình khác. Việc của truyền thông giá trị đến sau việc kiến tạo giải pháp giá trị, và kiến tạo giá trị chính là nền tảng quan trọng của việc khởi nghiệp. Và sau đó là còn vô số những yếu tố khác mà bạn cần thực sự có năng lực để có thể làm chủ được tình hình. Tôi gặp nhiều bạn đang kinh doanh ở Nhật khi được hỏi là kinh doanh có lãi hay không thì đa số đều trả lời là chỉ đủ hoà vốn hoặc có lãi một ít. Khi hỏi tiếp là vậy em đã tính lương của mình vào cấu trúc chi phí vận hành chưa, thì câu trả lời là chưa. Thậm chí nhiều bạn còn là cả hai vợ chồng cùng làm quần quật ngày đêm và đều không tính tiền lương cho chính mình. Như vậy kinh doanh lãi ít hay là hoà vốn kia thực chất lại là đang gồng lỗ và tự treo trên đầu mình những rủi ro tiềm ẩn khi không còn đủ sức để trụ được nữa. Lại là việc hiểu mình, hiểu sự thật là vô cùng quan trọng. Hiểu mình để đánh giá đúng bối cảnh, mục tiêu, sự phù hợp về năng lực lõi của bản thân. Chúng ta muốn khởi nghiệp để đạt được tự do nhưng đôi khi lại tự tay xây nhà giam cho chính mình hoặc tệ hơn là đánh mất đi toàn bộ số vốn đã vất vả tích góp được sau nhiều năm ở Nhật. Hiểu sự thật để nhận định mọi thứ một cách sáng suốt, để có sự tính toán kỹ lưỡng, kế hoạch chi tiết và thực tế. Lãng mạn luôn phải đi kèm với thực tế, vì chỉ cần một lần sẩy chân thất bại, có thể rất nhiều thứ quý giá trong cuộc đời của bạn sẽ bị cuốn bay theo những lãng mạn.

Honshin Media- Marketing từ trái tim đến trái tim.

Nguồn: Honshin Việt Nam